ایران و بریکس: مهار یکجانبهگرایی در عصر گذار
ایران و بریکس: مهار یکجانبهگرایی در عصر گذار
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسنده: کامران لطفی
منبع: فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز
دوره: ۳۱
شماره: ۱۲۹ (پیاپی ۱۲۹)
فصل: بهار ۱۴۰۴
درباره مقاله
این مقاله به بررسی نقش و رویکرد ایران در سازمان بریکس بهعنوان ابزاری برای موازنهسازی در برابر یکجانبهگرایی نظام بینالملل میپردازد. نویسنده با تکیه بر تحولات «عصر گذار»—دورانی که در آن قدرتهای نوظهور اقتصادی و سیاسی در حال بهچالش کشیدن هژمونی آمریکا و نظام تکقطبی هستند—تحلیل میکند که چرا و چگونه ایران تلاش میکند از ظرفیت بریکس برای تقویت جایگاه راهبردی خود بهره گیرد.
مقاله بیان میکند که ایران با توجه به فشارهای ساختاری، تحریمها و محدودیتهای ناشی از نظم هژمونیک، به سوی راهبرد «تجدیدنظرطلبی» و تنوعبخشی به شرکای بینالمللی حرکت کرده است. از نگاه نویسنده، عضویت در بریکس برای ایران نهتنها یک انتخاب اقتصادی، بلکه یک حرکت سیاسی برای کاهش وابستگی به قدرتهای غربی، ارتقای استقلال راهبردی، و افزایش مشروعیت بینالمللی است.
پژوهش نشان میدهد که حضور ایران در اجلاس سران بریکس ۲۰۲۴ بر پایه تلاش برای تعریف یک نقش فعال در کنار قدرتهای نوظهور—چین، روسیه، هند و سایر اعضا—استوار بوده است. ایران از این بستر برای پیشبرد اهدافی چون تقویت بنیه اقتصادی، توسعه همکاریهای مالی و انرژی، افزایش قدرت چانهزنی، و مشارکت در نظم درحالظهور چندقطبی بهره میگیرد.
نویسنده نتیجه میگیرد که بریکس برای ایران یک سازوکار مکمل جهت مهار ساختار یکجانبهگرا و گشودن مسیرهای جدید تعاملات سیاسی و اقتصادی است؛ سازوکاری که میتواند در چارچوب بازتعریف راهبرد جهانی ایران، نقش مؤثری در توازنبخشی و کاهش فشارهای ناشی از هژمونی موجود ایفا کند.
نظر شما :