ابعاد راهبردی همکاری ایران و روسیه در سازمانهای چندجانبه نوظهور – بریکس و سازمان همکاری شانگهای
ابعاد راهبردی همکاری ایران و روسیه در سازمانهای چندجانبه نوظهور – بریکس و سازمان همکاری شانگهای
نویسنده: عارف بیژن
ناظر: نادیا ملانسب
ناشر: دپارتمان مطالعات بینالمللی – اندیشکده سرآمد
تاریخ انتشار: ۱۴۰۴
درباره گزارش
در دهه اخیر، با تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی و تحولات پس از بحران اوکراین، سازمانهای چندجانبه غیرغربی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای به بازیگران اثرگذار در اقتصاد جهانی، ترتیبات امنیتی منطقهای و بازتعریف قواعد نظم بینالمللی تبدیل شدهاند.
این گزارش توسط دکتر عارف بیژن، با نظارت نادیا ملانسب، ابعاد راهبردی همکاری ایران و روسیه در این سازمانها را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در گزارش خود به تحلیل کارکرد و ساختار بریکس و سازمان همکاری شانگهای در حوزههای ژئوپلیتیک، اقتصاد، امنیت، انرژی و فناوری پرداخته است و نشان داده است که همکاری تهران–مسکو، بیش از آنکه یک «اتحاد سخت» باشد، نوعی «همپوشانی منافع متغیر» است.
گزارش تأکید میکند که ایران میتواند با بهرهگیری از ظرفیتهای این سازمانها، جایگاه خود را از حالت بازیگری محصور در تحریمها به نقش راهبردی ترانزیت اوراسیا–غرب آسیا ارتقا دهد و روسیه نیز از طریق مشارکت ایران، عمق نفوذ خود در خلیج فارس و آسیای غربی افزایش دهد. در عین حال، گزارش به چالشهایی مانند تعارض منافع انرژی، فشارهای غربی، بیاعتمادی تاریخی، ساختار تصمیمگیری کند و وابستگی به نقش چین نیز اشاره دارد و سناریوهای مختلف آینده همکاری ایران و روسیه را تحلیل میکند.
هدف اصلی گزارش، ارائه چارچوبی تحلیلی برای سیاستگذاران و پژوهشگران است تا ضمن درک فرصتها و محدودیتهای همکاری ایران و روسیه، راهبردهای مؤثر برای بهرهگیری از ظرفیت سازمانهای چندجانبه نوظهور ارائه شود.
فهرست مطالب
۱. مقدمه
۲. بریکس و سازمان همکاری شانگهای؛ ساختار و کارکرد
۳. بعد ژئوپلیتیک
۴. بعد اقتصادی
۵. بعد امنیتی
۶. بعد فناورانه و انرژی
۷. چالشها و محدودیتها در همکاری ایران و روسیه
۷.۱. تعارض منافع در حوزه انرژی
۷.۲. فشارهای غربی و تحریمها
۷.۳. بیاعتمادی تاریخی و رقابتهای ژئوپلیتیکی
۷.۴. ساختار ناکارآمد سازمانهای چندجانبه
۷.۵. وابستگی به اراده چین
۸. پیامدهای راهبردی برای ایران و روسیه
۸.۱. تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران بهعنوان حلقه اتصال شرق–غرب و شمال–جنوب
۸.۲. کمک به روسیه برای کاهش انزوای بینالمللی پس از اوکراین
۸.۳. افزایش ظرفیت دو کشور برای مذاکره با غرب از موضع قدرت
۸.۴. امکان شکلگیری بلوک ضدغربی نرم در سطح بینالملل
۹. سناریوهای آینده روابط ایران و روسیه
۹.۱. سناریوی خوشبینانه: تعمیق همکاریها و کاهش وابستگی به غرب
۹.۲. سناریوی میانه: محدودیتهای همکاری و چالشهای سیاسی
۹.۳. سناریوی بدبینانه: رقابت و کاهش همکاریها
۱۰. نتیجهگیری
۱۱. منابع
نظر شما :